Bàn tròn âm nhạc
Hòa âm - phối khí cho một album nhạc
[21:36 04/10/2003 (GMT+7)]
Hòa âm - phối khí cho một album nhạc "
NS Bảo Phúc

Các nhạc sĩ hòa âm - phối khí cho nhạc nhẹ, mỗi người có một cách riêng để thực hiện công việc của mình. Sau đây là lời bộc bạch của nhạc sĩ Bảo Phúc về một số vấn đề chung quanh việc hòa âm - phối khí cho một album nhạc.

Nhạc sĩ Bảo Phúc: Tôi là người yêu thích hội họa, tôi quan niệm vấn đề hòa âm - phối khí cho một album cũng giống như một bức tranh thủy mặc, trên đó là những nét chấm phá, có chỗ đậm, chỗ nhạt, chỗ dày, chỗ mỏng... Hòa âm của các ca khúc trong một album cũng giống như màu sắc trong một bức tranh, tùy theo ý đồ diễn tả mà có khi hài hòa, có khi tương phản. Sự hài hòa và tương phản đó được thể hiện qua nghệ thuật phối khí, trên khía cạnh sử dụng âm sắc, biên chế nhạc cụ và việc kết hợp các nhạc cụ với nhau trong một tổng thể.
Đầu tiên, tôi phác thảo tổng quát màu sắc hòa âm của các ca khúc trong album, làm sao để đừng có sự trùng lắp gây nhàm chán, tuy mỗi bài mang một màu sắc khác nhau nhưng chúng phải hài hòa, thống nhất và điều quan trọng là nó phải phù hợp với giai điệu, phù hợp với chất giọng, cách thể hiện của ca sĩ.
Trên cơ sở đó, tôi hình thành được cơ cấu hòa âm phù hợp với phong cách từng bài và từ việc thể hiện sự đậm, nhạt, dày, mỏng của hòa âm sẽ dẫn tới cơ cấu của dàn nhạc. Trong từng đoạn, từng bài, dàn nhạc có khi là sự tham gia đầy đủ của tất cả nhạc công, có khi là một phần, cũng có khi là chỉ một nhạc cụ guitar hoặc organ...
Tôi sử dụng nhiều phong cách hòa âm cho một album. Đặc biệt, khi hòa âm ngũ cung cho các ca khúc Việt Nam, tôi thường dùng theo cách riêng của mình, trong đó điểm đáng lưu ý nhất là dùng những hợp âm không có âm quãng 3 (âm xác định tính chất trưởng, thứ của hợp âm).
Về khuynh hướng hòa âm world music, tôi cũng có một số thể nghiệm về khuynh hướng này, đó là một khuynh hướng hòa âm đa sắc tộc, kết hợp những yếu tố dân gian và hiện đại mà chúng ta cần nghiên cứu kỹ lưỡng khi sử dụng nó.
Đối với nhạc nhẹ, tiết tấu là yếu tố quan trọng. Về vấn đề tiết tấu, có hai cách để tiếp cận: cách thứ nhất là mô phỏng lại những nét tiết tấu hiện đại của nhạc nhẹ thế giới; cách thứ hai, dựa trên nền tảng của những tiết tấu hiện đại thế giới hoặc những tiết tấu dân gian như tiết tấu của trống ngũ liên, trống chiến... để xây dựng những tiết tấu riêng của mình. Về vấn đề tiết tấu, việc sử dụng những điểm nhấn cho từng bài là cần thiết, nó cũng như những điểm sáng, vùng tối trong một bức tranh.
Song, tất cả những vấn đề nêu trên đều là những phương tiện thể hiện, vấn đề là thể hiện như thế nào để lột tả được tinh thần, tính cách của từng ca khúc và hơn thế nữa, làm lộ diện những gì ẩn chứa trong giai điệu. Khi hòa âm phối khí cho ca khúc, cần lưu ý rằng nó là phương tiện hỗ trợ cho tác phẩm, là phần đệm cho giọng ca chứ không phải là một ngôn ngữ độc lập để thể hiện tác phẩm như ở cáctác phẩm khí nhạc.
Có những bài phối của một số nhạc sĩ nghe rất "hoành tráng" nhưng khi ghép chung với phần hát của ca sĩ lại không có sự kết dính để tạo nên một tác phẩm hoàn chỉnh. Để thực hiện tốt điều đó, bao giờ tôi cũng phải nghiên cứu kỹ giai điệu để giai điệu thấm sâu vào quá trình tư duy hòa âm - phối khí. Tôi chú trọng những quãng đặc trưng trong giai điệu. Những câu intro, out ...là một phần cô đọng những đặc trưng đó, đồng thời là một phần của những yếu tố mang dáng dấp riêng của người hòa âm - phối khí.
Ngoài việc nghiên cứu giai điệu, tôi chú trọng đọc kỹ lời ca, vì có khi lời ca gợi lên những hình ảnh rồi từ đó hình thành những ý nhạc hay. Ngược lại, lời ca quá tầm thường có thể chặt đứt  những cảm hứng sáng tạo. Tôi còn nhớ có một lần đọc lời ca của một ca khúc với những câu:
"Em hỏi anh đi đâu?
Anh nói đi chợ Bến Thành đi
Em nói thôi mình đi ăn bò bía
Anh nói thôi mình đi uống nước mía đi mà!"
Thật sự lúc đó tôi rất "đói" nhưng tôi đã tế nhị từ chối hòa âm - phối khí bài này, vì không thể có một ý tưởng gì để thực hiện việc đó. Tất cả những điều nói trên, tùy theo đặc điểm của từng ca khúc mà tôi thể hiện chúng trên tổng phổ. Thông thường tôi ghi tổng phổ đầy đủ, chi tiết, nhưng với những ca khúc mang tính ngẫu hứng thì tôi ghi theo cách phối "giang hồ" để phát huy tính ngẫu hứng của dàn nhạc theo tinh thần và chủ đích của bài phối khí.
  • Hữu Trịnh thực hiện
Viết phản hồi
Họ tên
(*)
Email
(*)
Tiêu đề
Điện thoại
Nội dung
Mã số an toàn
Nếu không thấy mã số hãy nhấn vào Cấp lại mã số để lấy mã mới

AlbumCD Thư viện ảnh Lời ca khúc Nhạc Online Diễn đàn GDX