Nhạc cổ điển
Nghe giao hưởng số 8 ”Quê hương - Đất nước tôi” của nhạc sĩ Nguyễn Văn Nam
[07:20 12/09/2003 (GMT+7)]
Nghe giao hưởng số 8 ”Quê hương - Đất nước tôi” của nhạc sĩ Nguyễn Văn Nam
					
					
					
[+] Click vào để xem hình lớn
Nghe giao hưởng số 8 ”Quê hương - Đất nước tôi” của nhạc sĩ Nguyễn Văn Nam

Ở các nước có nền âm nhạc giao hưởng phát triển, buổi biểu diễn đầu tiên của một tác phẩm giao hưởng là rất trọng đại. Đối với khán giả, đó là giây phút đợi chờ nhạc sĩ trình làng "đứa con tinh thần" của mình qua một thời gian dài lao động nghệ thuật. Với chính tác giả, buổi biểu diễn đầu tiên gần như sẽ quyết định sự thành bại của tác phẩm.

Tôi may mắn được nghe biểu diễn lần đầu tiên tác phẩm này. Với một tác phẩm âm nhạc, hơn thế nữa đó lại là một bản giao hưởng, không thể chỉ nghe một lần (hoàn toàn không có tổng phổ) mà có thể có những nhận định xác đáng và đầy đủ. Tôi không dám nhận xét về tác phẩm, càng không dám đưa ra những ý kiến "phê bình, lý luận" mà chỉ muốn đưa ra một vài cảm nhận cá nhân. Và những gì tôi có được chỉ là nội dung tiêu đề các chương, in trên tờ chương trình và khoảng 45 phút để nghe.
Trước tiên, với tiêu đề "Quê hương - Đất nước tôi", chữ "quê hương" ở đây làm chúng ta không khỏi liên tưởng đến bản giao hưởng "Quê hương" của nhạc sĩ Hoàng Việt. Nhưng tình cảm về quê hương của hai tác phẩm này hoàn toàn khác nhau. "Quê hương" của Hoàng Việt là một quê hương trong thời chiến tranh khói lửa, tác phẩm với chủ đề là âm hưởng của các bài ca cách mạng hừng hực không khí đấu tranh. Còn "quê hương" của Nguyễn Văn Nam là một quê hương thanh bình với những xúc cảm tha thiết.
Chương I - "Đất nước – Quê hương tôi"
"Đất nước – Quê hương tôi yêu thương
Có sông dài biển rộng mênh mông
Có vườn cây bốn mùa trĩu quả
Có bầy chim hót buổi hừng đông"
Với sự xuất hiện 2 chủ đề và những thủ pháp phát triển của chương I, được viết với hình thức sonate. Nhưng sau có tính chất sôi động, vui tươi của chủ đề 1 thì chủ đề 2 không mang tính chất du dương, diễn tả sự êm đềm tương phản với chủ đề 1 như qui luật cổ điển. Tôi vẫn cảm nhận một cảm xúc dạt dào pha lẫn chút khắc khoải, day dứt, bi hùng. Nếu chỉ căn cứ vào tính chất âm nhạc thì rất khó nhận ra chủ đề 2. Đây là chỗ mà tác giả đã vượt ra ngoài khuôn khổ cổ điển.
Chương II - "Nhớ lời mẹ ru"
Mở đầu chương II là tiếng piano độc diễn chủ yếu với ba nốt nhạc ở sắc thái nhẹ, xa xăm, và trên cái nền đó xuất hiện những tiếng chuông chùa chậm rãi. Phải chăng ở đây là sự tưởng nhớ đến những mất mát, hy sinh?
Sau tiếng chuông chùa là nét nhạc tha thiết, trầm lắng, xúc động được diễn tấu ở bè trầm để sau đó được lập lại ở bè violon như một lời độc thoại. Với chỉ một nét nhạc này lần lượt chuyển qua alto, violoncello... Cứ mỗi lần như thế, âm lượng tăng dần và các bè tiến hành theo lối phức điệu cho đến cao trào. Có lẽ đây là một trong những đoạn nhạc đạt hiệu quả cao nhất về mặt phối khí và sử dụng thủ pháp phức điệu.
Chương II là chương nhạc giàu xúc cảm của tác phẩm. Âm nhạc mang tính chất của điệu thức Oán của dân ca Nam bộ.
Chương III - "Những trưa hè mùa hoa phượng"
Âm nhạc vui tươi, rộn ràng với tiết tấu linh hoạt, chương này có thể xem như một chương Scherzo. Phần phát triển của chương này được luân chuyển qua nhiều điệu thức 5 âm.
Chương IV - "Vẫn vẹn nghĩa tình"
Đây là chương Final. Trong chương này, các chủ đề của 3 chương trước được nhắc lại và sau đó, chất liệu chủ đề của chương II được sử dụng như nhân tố chính để phát triển cho tới cao trào.
Chương này tác giả sử dụng thêm dàn hợp xướng, có soprano và ténor solo.
Sau phần cao trào của dàn nhạc, xuất hiện giọng ténor trong sáng mang tính chất ngâm ngợi "Ơi dòng sông, dòng sông Tiền Giang, dòng sông Tiền Giang biết bao ân tình" như để khẳng định nghĩa tình sâu nặng đối với nơi chôn nhau cắt rốn. Rồi giọng soprano ngọt ngào, vừa mang âm hưởng hát ru, vừa mang âm hưởng mênh mang của các điệu hò vùng sông nước Nam bộ như một lời nhắn gởi, nhắc nhủ "Hò ơ, hỡi ai, hỡi ai cho dù đi xa. nhớ chăng câu hát mẹ ru mẹ hát (ơ ầu)...".  Sau mỗi đoạn solo của soprano và ténor đều có phần đáp trả của hợp xướng, giống như một số hình thức "xướng, xô", "hò đối đáp" trong âm nhạc dân gian Việt Nam.
Chương này  khá dài, phần cao trào cả dàn nhạc tutti cùng với hợp xướng, như để diễn tả tất cả những cảm xúc trào dâng của mình đối với quê hương đất mẹ. Và bản giao hưởng kết thúc trong cảm xúc say đắm tột độ đó.
Nhìn toàn cục tác phẩm, sự tương phản giữa các chương cũng như sự tương phản giữa các chủ đề trong chương I không gay gắt. Có lẽ ở đây tác giả muốn nói lên tình cảm da diết của mình đối với quê hương. Sự tương phản và mâu thuẫn trong tính chất âm nhạc ở đây là những tương phản tinh tế của cảm xúc. Cũng có lẽ do vậy mà thủ pháp phức điệu gần như bao trùm tác phẩm và âm hưởng dân gian Nam bộ là những nhân tố chủ đạo trong các chủ đề.
Tác phẩm là atonal, nhưng lối viết không quá thiên về kỹ xảo, kỹ thuật diễn tấu như một số giao hưởng hiện đại mà chỉ vừa đủ để thể hiện những cảm xúc của tác giả."Quê hương - Đất nước tôi" đã góp một thành tựu vào nền âm nhạc giao hưởng Việt Nam.
Hữu Trịnh
Viết phản hồi
Họ tên
(*)
Email
(*)
Tiêu đề
Điện thoại
Nội dung
Mã số an toàn
Nếu không thấy mã số hãy nhấn vào Cấp lại mã số để lấy mã mới

AlbumCD Thư viện ảnh Lời ca khúc Nhạc Online Diễn đàn GDX