Nhạc cổ điển
Vũ Nhật Tân - Hiện thân một bản nhạc không lời
[23:29 02/08/2003 (GMT+7)]
Vũ Nhật Tân - Hiện thân một bản nhạc không lời  "
Vũ Nhật Tân

Từ ấn tượng đầu tiên

Cả không gian của buổi sớm thanh khiết bỗng tan ra, ngơ ngác theo tiếng nhạc réo rắt, lắt léo như một đàn én từ đâu đó kéo nhau lao vút lên tầng không rồi từ đỉnh cao vô định chúng bay sà xuống thảm xanh mướt mát của thiên nhiên tạo nên một luồng âm thanh đối nghịch.

Nhưng bất chợt trong sự xáo động, bất ổn đó, một làn hơi tươi mới tựa cơn gió lành mang mưa bụi và hương thơm hoa cỏ phả vào trời xuân một luồng sinh khí dịu êm. Chưa một lần trong đời tôi có cảm giác lạ lẫm đến thế! Khi tất cả đã ngưng đọng lại, và trấn tĩnh được, tôi mới nhận ra mình vừa thưởng thức một bản nhạc - nhạc đương đại!

Có lẽ sẽ có rất nhiều người như tôi, lần đầu tiên được biết đến cụm từ này - nhạc đương đại Việt Nam. Nó không chỉ lạ về tên gọi, khái niệm, mà lạ cả về tiết tấu và cách thể hiện. Song có một điều mà tôi dám khẳng định: nó đã để lại một ấn tượng sâu đậm trong tâm hồn tôi, buộc tôi phải tìm đến người đã mang đến cho tôi - một khán giả yêu nhạc - những âm điệu lạ kỳ này.

Nhưng không phải cứ muốn là được ngay, và tôi không gặp may trong lần "tìm kiếm" đầu tiên đó.

Cho tới một buổi trưa tháng Hai, trong lần hội ngộ bạn bè, tôi đã được một nhạc sĩ có tiếng tại Hà Nội tình cờ giới thiệu về anh, Vũ Nhật Tân, giảng viên Nhạc Viện Hà Nội, con trai một của giáo sư, nhà nghiên cứu âm nhạc dân tộc Vũ Nhật Thăng. Anh chính là nhà soạn nhạc trẻ, người say mê sáng tác âm nhạc hiện đại mà thế giới gọi là âm nhạc đương đại (contemporary music hay new music). Anh đã từng đoạt giải nhất "Concourt de Composition de St. Germain en Laye" tại Pháp, tác phẩm "Ký Ức" cho nhóm nhạc hòa tấu, khi mới 24 tuổi. Cũng như âm nhạc của mình, Vũ Nhật Tân đã làm tôi một lần nữa bị bất ngờ…

Khác hẳn với tưởng tượng qua lời giới thiệu: một chàng trai lịch lãm, hào hoa, với phong cách của một người đã du học nhiều năm ở nước ngoài, anh hiện ra trước mắt tôi thật giản dị, duy nhất đôi mắt thông minh, bừng toả một ngọn lửa thần kỳ.

Cho tới câu chuyện của niềm đam mê

Suốt ngày hôm đó, cuộc vui bạn bè đã kéo Tân đi và những thắc mắc của tôi về âm nhạc cũng như về con người anh vẫn là dấu chấm lửng.

Nhưng thật tuyệt, tôi đã được trò chuyện cùng Tân. Chắc hẳn niềm đam mê của kẻ tìm kiếm và người sáng tác đã gặp được nhau (!) và khi trực tiếp nói chuyện với Tân, tôi đã chợt nhận ra "thần thái" trong ánh mắt mà tôi bắt gặp lần đầu: đó chính là khí chất tỏa ra từ niềm đam mê, bầu nhiệt huyết sáng tạo, khám phá thế giới âm thanh bí ẩn nhưng đầy hấp dẫn và thú vị này.

Tân nói không nhiều về bản thân, thay vào đó là những nụ cười. Nhưng khi nói về âm nhạc, anh say sưa như được "trích" đúng huyệt. Tân sẵn sàng vừa nói, vừa diễn tả bằng tiếng của những ngón tay gõ lên bàn, tiếng của những chiếc thìa va vào cốc, kết hợp tiếng huýt gió từ miệng, và tiếng gót giầy nện dưới sàn. Nhìn mái đầu lắc lư theo nhịp nhạc, tôi ngỡ tưởng anh đang biểu diễn trên sân khấu.

Mặc dù đã phải đối đầu với những khó khăn khi theo đuổi dòng âm nhạc sau cổ điển này và biết rằng con đường mình chọn không chỉ chứa đựng rất nhiều những yếu tố lạ, bất ngờ trong cách thể hiện, ý tưởng sáng tác… mà cả sự bất ổn… trong đời sống "cơm áo gạo tiền", song Tân vẫn tiến bước, lạc quan. Với anh, âm nhạc đương đại là thánh đường, nơi diễn tả được những cảm xúc của người nghệ sĩ một cách thoải mái nhất và ở đó - trong thế giới âm thanh của mình người nghệ sĩ có thể tận dụng tất cả mọi yếu tố sẵn có để thể hiện những điều mình muốn truyền tải như: tiếng gõ vào thùng tôn, tiếng leng keng từ kim loại… phá cách hơn là tiếng đập tay lên phím đàn tưởng như trận mưa thác hay tiếng nỉ non mà dóng diết được tạo ra từ cán búa gỗ miết mạnh lên dây đàn piano ở bên trong thùng đàn. Trong tác phẩm "Trăng" soạn cho đàn cello độc tấu - đã biểu diễn tại phòng hòa nhạc Nhạc Viện Hà Nội năm 1996 và ở Liên hoan âm nhạc đương đại Baton Rouge bang Lousiana (Mỹ) năm 2002 - cũng là một lối viết mới, bởi vì tác phẩm được viết riêng cho cây đàn cello độc tấu mà không kèm theo phần đệm piano như thông lệ. Với kỹ thuật khác lạ: búng rất mạnh vào dây đàn, âm thanh phát ra từ tiếng đập của dây vào phím gỗ nghe như tiếng trống chầu, tiếng phách trong nhạc ca trù cùng những cú vuốt dọc theo chiều dài của sợi dây tạo ra âm hưởng lạ tai nhưng có nét gần gũi với lối nhấn nhá trong âm nhạc cổ truyền. Gần đây, Tân đã khai thác một số hướng mới như sử dụng máy vi tính kết hợp với một số đàn điện tử như ghita điện, đàn phím tổng hợp… để tạo ra loạt nhạc điện tử hiện đại.

Lối sáng tạo của nhạc hiện đại rất khác với ngôn ngữ vốn đã trở thành nguyên tắc, ước lệ trong âm nhạc cổ điển. Những Vũ Nhật Tân khẳng định rằng: muốn sáng tác được nhạc hiện đại hay, phải nắm vững âm nhạc cổ điển, những kỹ thuật sáng tác của nó. Bên cạnh đó, với Tân, để có được những tác phẩm thành công khi biểu diễn ở trong nước cũng như ở nước ngoài chính là nhờ phần lớn ở tình yêu, niềm say mê đối với âm nhạc cổ truyền Việt Nam. Tân luôn cố gắng tìm tòi, khai thác phần hồn cũng như tinh thần dân tộc ẩn sâu trong từng câu chữ, từng làn điệu nhạc cổ. Điều này cũng được anh nhấn mạnh trong những buổi giảng dạy và nói chuyện cho sinh viên, học viên cao học tại hai đại học tổng hợp lớn ở thành phố Perth miền tây nước Úc, về tác phẩm của anh và âm nhạc cổ truyền Việt Nam vào tháng Tư vừa qua.

Tân quan niệm sáng tác là sáng tạo, làm thành cái riêng, mang đậm dấu ấn cá nhân, chứ không đi theo những lối mòn đã có sẵn. Dĩ nhiên sự sáng tạo nào cũng xuất phát từ những yếu tố trong đời sống và phát huy từ cái nền có trước. Dù phải học hỏi, trau dồi kiến thức cũng như vốn sống nhiều hơn nữa, song Tân luôn tự hào về Nhạc Viện Hà Nội - cái nôi đào tạo và tin tưởng vào vốn kiến thức đã được trang bị trong thời gian học tại đây.

Cho tới nay, Tân vẫn không ngừng tìm tòi nghiên cứu và đam mê sáng tạo, từng bước khẳng định sự lựa chọn của mình, chú ý tạo dựng và duy trì những mối quan hệ nghề nghiệp với giới soạn nhạc, nhạc sĩ cũng như với các tổ chức âm nhạc trong và ngoài nước. Các tác phẩm của Tân "quả thật với tôi là khác lạ, tuy nhiên rõ ràng đây cũng là một lối viết nghiêm túc: nghiêm túc trong cấu trúc, trong xử lý âm thanh và nghiêm túc trong cảm thụ nghệ thuật với khuynh hướng đem lại phong vị phương Đông nói chung, Việt Nam nói riêng qua thủ pháp tương phản bằng âm sắc, bằng tiết tấu" (trích bài viết của nhà soạn nhạc, phê bình âm nhạc Doãn Nho - báo Âm Nhạc và Thời Đại số 2/2003).

Trăn trở và mong ước

Chưa bao giờ Tân có ý nghĩ sẽ rời bỏ con đường mình đã chọn cho dù nó đầy chông gai và mạo hiểm. Trước tiên, nó quá mới mẻ với người Việt Nam, mà bất kể người nghệ sĩ sáng tạo trong môn nghệ thuật nào cũng cần có công chúng thưởng thức. Thế nhưng âm nhạc hiện đại, thậm chí khái niệm của nó còn xa lạ với nhiều người trong giới nhạc sĩ. Trong niềm đam mê của mình, Tân còn có một mục đích: góp phần làm phong phú và đem lại cho người yêu nhạc nước nhà luồng nhạc mới. Tân rất tâm đắc với ý kiến phát biểu của Phó Viện trưởng Viện Âm Nhạc Đặng Hoành Loan: "Một nền nghệ thuật âm nhạc đích thực phải phong phú, đa dạng, nói lên được vẻ đẹp muôn màu của cuộc sống: đó cũng là cách tiếp cận tốt nhất để hòa nhập với khu vực, với thế giới mà vẫn giữ được bản sắc của mình".

Tóm tắt thành tích

Sinh ngày 8 tháng 8 tại Hà Nội. Tôt nghiệp hai bằng Đại Học xuất sắc ở cả hai chuyên nghành sáng tác và lý luận âm nhạc tại Nhạc Viện Quốc Gia Hà Nội.

Năm 1995, Vũ Nhật Tân được giữ lại giảng dạy tại Nhạc Viện Hà Nội.

Năm 1996 được kết nạp là hội viên Hội Nhạc Sĩ Việt Nam.

Năm 2001 trở thành thành viên của Hiệp Hội Các Nhà Soạn Nhạc Mỹ (the American Composer Forum ACF)

Năm 2000 - 2001 nhận học bổng của Uỷ Ban Trao Đôi Hàn Lâm Đức (DAAD) tu nghiệp sáng tác tại Đại Học Âm Nhạc Cologne, CHLB Đức

Năm 2002 nhận học bổng của Hội Đồng Âm Nhạc Châu Á (ACC) tu nghiệp về âm nhạc hiện đại và tiếp cận nghiên cứu âm nhạc truyền thống tại Mỹ

Đã tham dự và công diễn tác phẩm tại các Liên hoan Âm Nhạc Đương Đại ở Đức, Pháp, Bỉ, Thụy Sĩ, Mông Cổ, Mỹ và Úc.

Đã nhận nhiều giải thưởng âm nhạc trong nước: giải thưởng Hội Nhạc Sĩ Việt Nam năm 1992, 1995, 1998, 2001, 2002 cho các tác phẩm: "Hòa Tấu Nhạc Cụ Dân Tộc", "Ngũ Đối Đăng Đàn" cho nhóm nhạc dân tộc, :"Nhịp Đơn Nhịp Kép" cho nhóm nhạc nhỏ, "Phác Thảo 2000" cho dàn nhạc giao hưởng…; và quốc tế: Giải Nhất "Concourt de Composition de Saint Germain en Laye - Paris, Pháp; tác phẩm "Ký Ức" cho nhóm nhạc hòa tấu…
 
Hanoi 25.6.2003
 
Thục Nhi

Viết phản hồi
Họ tên
(*)
Email
(*)
Tiêu đề
Điện thoại
Nội dung
Mã số an toàn
Nếu không thấy mã số hãy nhấn vào Cấp lại mã số để lấy mã mới

AlbumCD Thư viện ảnh Lời ca khúc Nhạc Online Diễn đàn GDX